Neyron tarmoq bionik koʻrish uchun miya stimulyatsiyasini aniqroq tanlashga yordam berdi
Olimlar neyron tarmoqni bionik koʻz uchun koʻrish korteksini stimulyatsiya qilish parametrlarini tanlashga oʻrgatdi. Bir ishtirokchi qatnashgan tajribada tarmoq uning koʻrish sezgilarini aniqroq bashorat qildi va kamroq tok talab qildi.
Uchta tashkilot tadqiqotchilari koʻzlar va koʻrish nervlarini chetlab oʻtib, koʻrish korteksini bevosita stimulyatsiya qiladigan qurilmalar — koʻrish protezlari uchun konsepsiya isbotini taqdim etdi. Ish Neuron jurnalida onlayn eʼlon qilindi.
Tajriba 2024 yilda Ispaniyada bosh miya jarohatidan keyin koʻrish qobiliyatini yoʻqotgan 27 yoshli erkak ishtirokida oʻtkazildi. Uning koʻrish korteksiga 96 ta elektroddan iborat massiv vaqtincha joylashtirildi. Implantni olti oy oʻtgach olib tashlash kerak edi. Tok berilganda ishtirokchi fosfenlarni — chaqnashlar, yulduzlar yoki mushakbozlikni eslatishi mumkin boʻlgan yorugʻlik dogʻlari va shakllarini koʻrdi.
Neyron tarmoq elektr stimulyatsiyasi sozlamalarini miya reaksiyalari bilan bogʻlashga oʻrgatildi. Har bir sinovdan bevosita oldingi miya faolligi ham hisobga olindi, bu uning ayni paytdagi holatini inobatga olish imkonini berdi. Shundan soʻng model oʻz bashoratiga koʻra, kerakli miya faolligi namunasini yuzaga keltirishi kerak boʻlgan signallar kombinatsiyasini tanladi.
Tekshiruvda bunday sxemalar belgilangan miya faolligini taqqoslangan usullarga qaraganda aniqroq takrorladi va kamroq tok talab qildi. Bundan tashqari, qayd etilgan miya reaksiyalari ishtirokchi nimani idrok etganini stimulyatsiyaning oʻz parametrlariga qaraganda yaxshiroq bashorat qildi. U fosfenni koʻrgan yoki koʻrmaganini aytdi, ayrim testlarda esa uning shakli, oʻlchami, yorqinligi va rangini tasvirlab berdi.
Mualliflar bu natija hozircha toʻlaqonli koʻrish tiklanganini anglatmasligini taʼkidlaydi. Tadqiqotchilar hali koʻrish korteksidagi faollik qanday qilib subyektiv koʻrish sezgisiga aylanishini aniqlashi kerak. Ularning baholashicha, kelajakdagi protezlarga qatʼiy belgilangan signallar toʻplami emas, balki muayyan miyaning reaksiyasiga moslashish kerak boʻlishi mumkin.
