Reklama
Biznesingiz uchun Telegram’da reklama · TCA Media
Payshanba, 12-noyabr 2026-yil
SI yangiliklari
Reklama
Biznesingiz uchun Telegram’da reklama · TCA Media
Tadqiqotlar

Sunʼiy intellekt orakulga aylansa, matematika bilan nima boʻladi?

Amaliy matematiklar Stiven Strogats va Aleks Taunsend inson tafakkuri imkonidan oshib ketgan hisob-kitoblar haqidagi «katta matematika» kitobini chiqardi.

11-noyabr, 11:20По-русски

Read in English

Yangi Big Math: The Hidden Codes That Run Our World kitobi algoritmlar, sunʼiy intellekt va kelajakdagi kvant hisoblashlar dunyosida matematikaning roliga bagʻishlangan. Mualliflar inson hisoblash vositalarisiz bevosita yecha olmaydigan, milliardlab oʻzgaruvchi va parametrlarga ega masalalarni koʻrib chiqadi.

Strogats tarmoqlar, xaos nazariyasi, DNK geometriyasi va tirik organizmlarning sinxron xatti-harakatlari boʻyicha tadqiqotlari bilan tanilgan. 1998 yilda u Dunkan Uotts bilan kichik dunyo tarmoqlarining jamoaviy dinamikasi haqida maqola chop etdi. 2005 yilda matematik Londondagi Millennium Bridge koʻprigining unda harakatlangan olomon sababli tebranishini oʻrgandi.

Taunsend sonli tahlil va chuqur oʻqitishni tadqiq qiladi. U Cornell universitetiga Strogatsning yosh hamkasbi sifatida kelgan, Strogats esa uning ustozi boʻlgan. Tushlik paytidagi uchrashuvlar hamkorlikdagi kitob gʻoyasiga olib keldi: dastlab mualliflar XX asrning 20 ta asosiy algoritmi haqida hikoya qilmoqchi edi, biroq keyin yirik matritsaviy hisob-kitoblar va ularning zamonaviy dunyo uchun ahamiyatiga eʼtibor qaratdi.

«Kompyuterlar mavjud emasdek, sof matematika haqida juda koʻp kitoblar bor», — dedi Strogats. Uning soʻzlariga koʻra, matematik amallarni inson tafakkuridan tashqi vositalarga koʻchirish kompyuterlardan oldin boshlangan: abak arifmetik hisob-kitoblar uchun, qadimgi xitoylarning fangcheng taxtasi esa chiziqli tenglamalar tizimini yechish uchun ishlatilgan.

Reklama
Biznesingiz uchun Telegram’da reklama · TCA Media